Ojciec Święty Jan Paweł II ogłosił "Rok Święty". Co to znaczy? Dlaczego jakiś okres czasu jest wybrany i szczególniej uroczyście obchodzony we wspólnocie Kościoła?

Rok jubileuszowy sięga tradycją do Prawa Mojżeszowego i oznacza okres radości. Hebrajskie słowo "jobel" oznacza "radować się". W czasie jubileuszu zakazywano uprawy roli, aby sobie odpoczęła; niewolnicy otrzymywali wolność, zastawione posiadłości wracały do właścicieli, a nawet jak podaje Józef Flawiusz - umarzano wówczas długi. Rok jubileuszowy, następujący co 50 lat, miał przynosić odrodzenie moralne, zaprowadzić ład społeczny, wyrównywać niesprawiedliwości i nadmierne bogactwa.

Żydowskie prawo jubileuszu zostało przejęte przez chrześcijaństwo w formie religijno-moralnej, z wyeksponowaniem dóbr duchowych utraconych przez grzech. Dobra te należy odzyskać przez pokutę i przebaczenie. Dlatego też czas ten nazwano rokiem łaski. Jubileuszowe uroczystości obchodzono prawdopodobnie już w czasach apostolskich, choć zapewne tylko lokalnie. Z czasem tradycja jakby zamarła.

Okres średniowiecza zrodził nieco inną tradycję; co sto lat odbywał się w Rzymie wielki odpust. W 1300 r. papież Bonifacy VIII wydał bullę Antiquorum, w której udzielał odpustu pątnikom nawiedzającym bazylikę Św.Św. Piotra i Pawła 30 razy (jeśli są rzymianami) lub 15 razy (jeśli przybyli spoza Rzymu). W owym czasie rzesze pielgrzymów z całej niemal Europy podążały do stolicy chrześcijaństwa. Przybywali tam królowie, książęta, biskupi. Według włoskiego historyka J. Villaniego do Rzymu przybywało dziennie do 200 tys. pątników; oblicza się, że wszystkich pielgrzymów było około 2 mln. Istniała nawet groźba, że dla licznych tłumów zabraknie żywności. Papież nakazał sprowadzić ją z odległych krajów.

Na prośby rzymian papież Klemens VI przywrócił pierwotny odstęp czasowy między jubileuszami: 50 lat. Dla uzyskania odpustu dodano jeszcze jeden warunek: nawiedzenie kościoła laterańskiego. W r. 1350 Rzym nawiedzili: św. Brygida, św. Katarzyna wraz z córką, król węgierski Ludwik I i inni. Rok ten był tragiczny dla pielgrzymów, gdyż wielu z nich zmarło w drodze z powodu zarazy.

Później odstępy czasowe między jubileuszami były bardzo różne. Papież Urban VI skrócił okres międzyjubileuszowy do 33 lat. Bonifacy IX ogłosił kolejny rok święty już w 1390 r., przy czym zwolnił pątników od konieczności przybywania do Rzymu, pod warunkiem, że nawiedzą kościół miejscowy, a materialne środki przeznaczone na pielgrzymkę ofiarują na rzymskie świątynie.

Wojny, zawieruchy, epidemie, rozłamy w Kościele wielokrotnie ograniczały ilość przybywających do Rzymu w roku świętym lub nawet przeszkadzały jego ogłoszeniu.

Jubileusz ogłoszony przez papieża Aleksandra VI w roku 1500 przywrócił znów tradycję wielkich i tłumnych wypraw pątniczych do Rzymu. Papież ten wprowadził zwyczaj otwierania i zamykania bramy świętej na początek i zakończenie uroczystości roku świętego. Rozpoczął też nowy zwyczaj obchodów jubileuszowych poza Rzymem w roku następnym na tych samych zasadach co w stolicy papiestwa.

W samym Rzymie na skutek częstszych jubileuszów (Paweł II w roku 1470 ustalił ich częstotliwość na 25 lat) powstały konfraternie i bractwa opiekujące się pątnikami, zwłaszcza chorymi, w podeszłym wieku, ubogimi. Zaczęły się upowszechniać zwyczaje pobożne i szczególne praktyki religijne, jak przebywanie "świętych schodów" na kolanach, pielgrzymowanie w zgrzebnych workach pokutnych, specjalne nabożeństwa, posty, pokuty, jałmużny itd.

Ogłaszany co 25 lat rok święty nazwano jubileuszem zwykłym w odróżnieniu od nadzwyczajnego, do którego papież może wezwać w szczególnie ważnej dla Kościoła chwili. Często taki rok jubileuszowy bywał ogłaszany z chwilą rozpoczęcia nowego pontyfikatu. Pierwszy nadzwyczajny jubileusz zapoczątkował papież Sykstus V, który w 1585 r. wezwał wierzących do modlitw o szczęśliwe sterowanie Kościołem.

Jubileusze roku świętego znajdowały głębokie odbicie wśród katolików polskich. W czasie potęgi Rzeczypospolitej uroczystości jubileuszowe cechowała apoteoza "Poloniae semper fidelis" i przed murza chrześcijaństwa; dostrzegano przede wszystkim chrześcijaństwo i Kościół tryumfujący. Dopiero od wieku XVI II ciągłe wojny, zacieśnianie i zmiany granic państwa, zniszczenie kościołów, kasaty klasztorów, upadek ducha narodowego i moralnego oraz pogarszanie się stanu religijności spowodowały, że ogłaszane jubileusze kościelne stanowiły program duszpasterskiej odnowy duchowej zarówno kleru jak i świeckich. Wprowadzono zwyczaj organizowania misji ludowych. Aby zapewnić jak największy skutek, nadano im trójstopniową organizację: misje diecezjalne, dekanalne i parafialne, stopniując równocześnie warunki uzyskania odpustu. Rozległa akcja kaznodziejska i masowe przyjmowanie sakramentów dawały nadzwyczajne wyniki. Ilustracją tego może być nasza historia ostatnich czasów, kiedy to naród nabył niezwykłej odporności moralnej na wszelkie próby odarcia go z tradycji, a sprawy narodowe ściśle związały się z dziedzictwem wiary ojców.

Przeżywając obecny "trudny wiek" musimy na nowo odrodzić się w wierze i miłości oraz związać nasze nadzieje z krzyżem - znakiem zwycięstwa i zmartwychwstania. Do zawierzenia krzyżowi wzywa Jan Paweł II od początku swego pontyfikatu. Już w pierwszych dniach wezwał do zaufania Chrystusowi i otwarcia przed Nim wszystkich drzwi. Papież na Jasnej Górze, w Fatimie i w innych miejscach świętych, w trosce o zbawienie świata, powierzył całą ludzkość opiece Maryi, która współcierpiała na Golgocie.

Dar zbawienia jest łaską ponadczasową i w 1950-lecie śmierci Chrystusa płyną z Jego krzyża tak samo obfite strumienie łask jak w pierwszym dniu. Czerpać z tego zdroju może każdy, ale oczywiście więcej z niego zaczerpnie ten, kto się godniej przygotuje.

Ojciec Święty przypominając śmierć Pana Jezusa i ogłaszając jubileusz zbawienia, chce w tych ciężkich i niespokojnych czasach przypomnieć ludziom, dokąd winni kierować swoje skołatane serca i gdzie jest nasza nadzieja.