Z Rzymu

• Na Boże Narodzenie [1987] r. Ojciec Święty przesłał błogosławieństwo "Urbi et Orbi" -"Miastu (Rzymowi) i Światu", poprzedzone orędziem, pełnym akcentów Maryjnych. "Historia człowieka - mówił w macierzyństwie tej jedynej Matki osiąga szczyt Bożej tajemnicy, powiązanej odwiecznie ze Słowem, które stało się ciałem: synem Maryi. Tak. To szczyt Bożej tajemnicy, której nie osiągnie żaden postęp ludzki, żadna miara doskonałości ludzkiej". Dziecię betlejemskie zaofiarowuje ludziom "nadzwyczajną możliwość przekroczenia granic ich skończoności, by osiągnęli cudowną rzeczywistość życia Bożego, które jest pełnią światła, radości i miłości". Czy będzie umiał skorzystać z tej możliwości człowiek dzisiejszy, który uważa, że jest samowystarczalny, że jest zdolny zbudować własnymi rękami swoje zbawienie? "Dlatego Kościół w to Boże Narodzenie, jeszcze raz, i to z większą niż kiedykolwiek siłą, podnosi swój głos, by zwiastować tę niesłychaną tajemnicę". Wszystkich zaprasza do Betlejem, by spotkali owo Dziecię i w Jego twarzy odkryli "uśmiech Boga, który pragnie uczynić każdego, kto urodził się z niewiasty, synem w Synu, Słowie odwiecznym... Wszyscy synami w Synu, wszyscy braćmi jedynej rodziny Bożej. Oto prawda Bożego Narodzenia, oto jego wiecznotrwałe orędzie; wszyscy synami w Synu". Po tym orędziu Papież złożył życzenia w 52 językach. W języku ojczystym oświadczył: "...Idąc śladami Dziewicy z Nazaret, szczególnej patronki tych Dni i tego Roku Maryjnego, mówimy: «raduje się duch mój w Bogu, moim Zbawcy» (Łk 1,47). Raduje się dzisiaj duch ludzki, bo w swoim Zbawcy człowiek jest wybrany, jest miłowany, jest wolny i jest zdolny stawać się coraz lepszym".

• Wielkie wrażenie wywołało w świecie orędzie Papieża na XXI Światowy Dzień Pokoju (1 I), który obchodzono pod hasłem: "Wolność religijna warunkiem pokojowego współżycia". "W 40. rocznicę ogłoszenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, którą będziemy obchodzili w grudniu 1988 r., musimy - pisze Jan Paweł II - stwierdzić, że wciąż jeszcze w różnych częściach świata miliony ludzi cierpią z powodu swoich przekonań religijnych, padając ofiarą uciskającego i represyjnego ustwodawstwa, niekiedy jawnych prześladowań, najczęściej zaś zawoalowanej dyskryminacji wierzących i ich wspólnot. Taki, już sam w sobie niedopuszczalny stan rzeczy odbija się negatywnie również na sprawie pokoju". "Kościół katolicki ze swej strony nie przestaje okazywać solidarności z tymi, którzy doznają dyskryminacji i prześladowań z racji wyznawanej wiary, i poprzez działalność prowadzoną z całym zaangażowaniem i cierpliwą wytrwałością stara się położyć kres tym sytuacjom". Jako Pasterz Kościoła powszechnego Jan Paweł II przypomina niezbywalne prawo Ewangelii do tego, by była głoszona "wszelkiemu stworzeniu" (Mk 16,15) oraz prawo osoby ludzkiej do "wolności poszukiwania prawdy i przylgnięcia do niej".

• 9 stycznia [1988] r. korpus dyplomatycz[n]y akredytowany przy Stolicy Apostolskiej złożył Ojcu Świętemu życzenia noworoczne. Przy tej okazji Jan Paweł II wygłosił ważne przemówienie, nawiązujące do aktualnych wydarzeń w życiu międzynarodowym. Wymienił trwające nadal konflikty, jak: wojna pomiędzy Irakiem i Iranem, dramat Afganistanu, krwawe zamieszki w Ameryce Środkowej i na Bliskim Wschodzie, walki wewnętrzne w Etiopii, Angoli i Mozambiku oraz w Sri Lanka i Kambodży. Konflikty te "stanowią ciągłe zagrożenie dla życia ludzi, niszczą ich dziedzictwo społeczne i kulturalne oraz uniemożliwiają rozwój". Należy, zwłaszcza na drodze dyplomacji, załagodzić te konflikty. Trzeba też położyć kres wyścigowi zbrojeń. Świat przyjął z zadowoleniem porozumienie między Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim w sprawie rozbrojenia. Ale nawet efektywne rozbrojenie to tylko jeden z warunków pokoju. "Pokój - mówił Papież to nie tylko brak konfliktów, ale rozwiązywanie pokojowe sporów między narodami" oraz poszanowanie praw człowieka i narodów. W kontekście szerzącej się dziś przemocy Papież przypomniał "prawo do absolutnego poszanowania życia ludzkiego na wszystkich jego etapach i niezależnie od stanu zdrowia, od poczęcia aż do ostatnich chwil". "Pokój jest nierozłączny od sprawiedliwości, wolności należycie rozumianej i prawdy".

• Przewidziane są liczne podróże apostolskie Jana Pawła II w roku 1988. W dniach od 7 do 19 maja odwiedzi Urugwaj, Boliwię i - po krótkim pobycie w Limie, stolicy Peru - Paragwaj. Od 23 do 27 czerwca [90]będzie spełniał swą posługę pasterską w Austrii, gdzie m.in. odwiedzi dawny obóz koncentracyjny w Mauthausen We wrześniu (10-19 IX) ma się udać do krajów południowoafrykańskich: Zimbabwe, Botswana, Lesotho, Mozambik i Swaziland. Podczas wizyty w Alzacji (Francja, 8-10 X) ma wystąpić na forum Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego w Sztrasburgu. Prasa portugalska pisze też, że Ojciec Święty uda się pod koniec Roku Maryjnego do Fatimy, ale wiadomość ta nie została dotąd potwierdzona oficjalnie.

Z Polski

• 29 listopada [1987] r. w prokatedrze białostockiej został ogłoszony dekret Stolicy Apostolskiej zezwalający na rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego ks. Michała Sopoćki. Urodził się on w 1888 r. w Juszewszczyźnie, w powiecie oszmiańskim. Wyświęcony na kapłana w 1914 r., pełnił obowiązki kapelana Wojska Polskiego (1918-1932), ojca duchownego w seminarium wileńskim (1927-1932) i profesora teologii pastoralnej na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie i w seminarium białostockim (1928-1952). Dużo pisał. Znana jest w całej Polsce jego działalność antyalkoholowa. Jako spowiednik Sługi Bożej s. Faustyny Kowalskiej stał s[i]ę głosicielem kultu Miłosierdzia Bożego, dając też temu kultowi podstawy teologiczne. Jest założycielem zgromadzenia zakonnego Sióstr Jezusa Miłosiernego (rok 1941). Zmarł w opinii świętości 15 lutego 1975 r. 22 grudnia [1987] r. kard. Józef Glemp, Prymas Polski, otwarł proces beatyfikacyjny matki Elżbiety Czackiej, założycielki Lasek (1876-1961). Dotknięta ślepotą od młodych lat, całe swe życie poświęciła dziełu niesienia pomocy ociemniałym fizycznie i duchowo. W tym celu założyła Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi z głównym ośrodkiem w Laskach pod Warszawą oraz zgromadzenie zakonne Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża. Jej życie przebiegało w blaskach krzyża, który specjalnie umiłowała i mężnie dźwigała. Módlmy się o wyniesienie tych sług Bożych na ołtarze.

• Dla upamiętnienia II Kongresu Eucharystycznego kard. Henryk Gulbinowicz, metropolita wrocławski, zapoczątkował Wieczystą Adorację Najświętszego Sakramentu w 15 świątyniach Dolnego Śląska, m.in. w katedrze wrocławskiej. "Adoracja - pisze ks. Kardynał w liście pasterskim z 22 XI [1987] r. - pozwala nam trwać w modlitewnym skupieniu przed ukrzyżowanym i zmartwychwstałym Bogiem i Panem naszym, który w codziennej Mszy św. aktualizuje sakramentalnie ofiarę naszego odkupienia. Modlitwa przed Najśw. Sakramentem posiada tę szczególną właściwość, że przedłuża nasze zjednoczenie z Chrystusem, osiągnięte w Komunii św. Stanowi też nasze dziękczynienie i uwielbienie Chrystusa za to, że nas odkupił swoją śmiercią i przez zmartwychwstanie dał nam udział w swoim życiu nieśmiertelnym. Jest ona także dla nas okazją, byśmy wynagradzali Zbawicielowi wszelkie zaniedbania, niewierności i grzechy, którymi my sami oraz świat cały rani Jego miłujące nas Serce. Nade wszystko jednak przebywanie z Chrystusem... pobudza nas, byśmy wypracowali w sobie postawy właściwe Jemu, Zbawicielowi, ofiarującemu się nieustannie Ojcu w Duchu Świętym, i miłującemu nas ludzi «aż do końca»", m.in. byśmy na Jego przykładzie uczyli się być cichymi i pokornego serca i nie szukali własnych korzyści, lecz Bożych. "Nie żałujmy przeto naszego czasu na spotkanie z Nim w adoracji. On oczekuje nas wszystkich w tym Sakramencie Miłości".

• Bp Bolesław Pylak, przewodniczący Komisji Maryjnej Episkopatu, w komunikacie odczytanym w kościołach 1 stycznia [1988] r. przypomniał, że na wielki jubileusz 2-tysiąclecia od narodzenia Chrystusa przygotowujemy się "wraz z Maryją i na Jej sposób, także poprzez modlitwę różańcową. Każdy rok, dzielący od tegoż jubileuszu, poświęcamy rozważaniu kolejnych tajemnic różańcowych. W roku 1986 przedmiotem naszej medytacji było Zwiastowanie; w roku 1987 -tajemnica nawiedzenia św. Elżbiety. Obecny rok 1988 zapełnimy modlitwą i rozważaniem III tajemnicy radosnej, Narodzenia Chrystusa. Wiąże się z nią tajemnica Bożego Macierzyństwa Maryi i tajemnica naszego przybranego synostwa Bożego... Rozważając III tajemnicę różańcową o Narodzeniu Chrystusa, starajmy się pogłębić w naszym życiu to wszystko, co łączy nas z rodzącym się Chrystusem. Niech duchowość tejże tajemnicy stanie się naszym udziałem i własnością". Modlitwę różańcową, tak miłą Matce Najświętszej, "będziemy odmawiać najlepiej wspólnie, w gronie rodziny, w grupach duszpasterskich i przy każdej innej okazji w· czasie spotkań o charakterze religijnym".

• Po 13-miesięcznym osieroceniu (po śmierci bpa Jana Zaręby) diecezja włocławska otrzymała nowego arcypasterza. Jest nim bp Henryk Muszyński, dotychczasowy sufragan chełmiński. Urodził się w 1933 r. w Kościerzynie na Kaszubach. Wyświęcony na kapłana w 1957 r., studiował dalej, uzyskując doktorat z teologii w Jerozolimie i doktorat z nauk biblijnych w Rzymie. Mianowany biskupem włocławskim przez Papieża 23 XII [1987] r., objął władzę [91]kanoniczną w diecezji 29 XII [1987] r., a uroczysty ingres do katedry we Włocławku odbył 17 stycznia [1988] r. w obecności Prymasa Polski i licznej rzeszy diecezjan. Swoją posługę w diecezji bp Muszyński rozpoczął od pielgrzymki do świętych jej patronów: św. Józefa w Kaliszu i bł. Bogumiła w Dobrowie. W pierwszym orędziu do diecezjan wyraził pragnienie Ojca Świętego i swoje gorące życzenie, "aby w czasach niewiary i szerokiego zobojętnienia Chrystus był dla nas wszystkich światłem i mocą, a Jego Kościół prawdziwym miejscem spotkania Boga i wspólnotą życia i miłości, by także ludzie świeccy znaleźli w nim należne miejsce, odpowiadające ich powołaniu i posłannictwu wypływającemu z sakramentu chrztu świętego".

• W dniach 18-22 stycznia [1988] r. kard. Józef Glemp, Prymas Polski, odwiedził Anglię i Irlandię, by spotkać się z tamtejszą Polonią i wziąć udział w nabożeństwach ekumenicznych odbywających się w ramach Tygodnia Modlitw o Jedność Kościoła. Oto główne etapy podróży prymasowskiej: 18 I - Londyn: spotkanie z Polonią; 19 I - Belfast w Irlandii Pin.: rozmowa z biskupami i nabożeństwo ekumeniczne w anglikańskim kościele Św. Anny z homilią Prymasa; 20 I - Annagh, siedziba "prymasów całej Irlandii" (od XII w.), gdzie gości Prymasa kard. Tomasz O’Fiaich; 21 I - w Republice Irlandzkiej: nawiedzenie sanktuarium w Drogheda, a potem w Dublinie spotkanie z biskupami i duchowieństwem tego kraju (m.in. koncelebra z homilią Prymasa), złożenie wizyty władzom republiki i wieczorne nabożeństwo ekumeniczne w seminarium misyjnym Św. Patryka; 22 I - odlot z Dublina do Paryża, gdzie kard. Glemp rozmawia z przedstawicielami życia kościelnego w stolicy Francji. Wizyta Prymasa Polski miała głównie charakter duszpasterski i ekumeniczny. Przyczyniła się do zacieśnienia przyjaźni między narodami Irlandii i Polski.

Ze świata

• W ubiegłym roku obchodzono dwóchsetlecie śmierci św. Alfonsa Liguorego, biskupa i doktora Kościoła. Był założycielem zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela (redemptoryści), które liczy dziś 6500 członków i słynie dalej na polu misji ludowych. Sw. Alfons apostołował też piórem, pisząc 112 książek, które miały 20 000 wydań w 70 językach. Do jego bestsellerów zalicza się następujące książki: Nawiedzenia Najśw. Sakramentu (2000 wydań), Uwielbienie Maryi, książka o największym nakładzie wśród dzieł maryjnych wszystkich czasów (ponad 1000 wydań), O umiłowaniu Pana Jezusa w życiu codziennym (535 wydań), O modlitwie (238 wydań). Książki te jeszcze dziś ożywiają pobożność chrześcijańską. J. M. Ségalen pisze w "Esprit et Vie": "Książki Świętego wieku Oświecenia postarzały się, niewątpliwie, ale jego orędzie jest zawsze aktualne. Jako doktor modlitwy św. Alfons powtarza ludziom dzisiejszym: «Módlcie się, módlcie się, módlcie się... Kto się modli, ten się zbawi; kto się nie modli, ten się potępi!»... Jako patron spowiedników i moralistów św. Alfons wzywa nas jeszcze dziś, byśmy wierzyli w miłosierdzie Boga i byśmy je głosili... Jako apostoł św. Alfons zachęca nas do odwagi apostolskiej". Sekret swego serca wyraził słowami: "Jezus mnie kocha... Najśw. Panna mnie kocha". Świadomy tej miłości, odpowiedział miłością za miłość.

• Biskupi francuscy, zebrani na konferencji w listopadzie [1987] r. w Lourdes, wydali orędzie wzywające do solidarności z tymi, co cierpią biedę. Orędzie zaczyna się słowami: "Miliony ludzi we Francji i w świecie znajdują się w sytuacji trudnej, a nawet tragicznej. Ubóstwo, bezrobocie, głód, nędza są tak wielkie, że są dla nas wyzwaniem. W krajach Trzeciego Świata - w Afryce, Azji, Ameryce Łacińskiej - setki milionów ludzi nie dojadają codziennie, nie śpią pod dachem, często nie umieją czytać i pisać. W ponad 50 krajach dochód narodowy brutto na 1 mieszkańca wynosi mniej niż 500 dolarów na rok, czyli mniej niż 10 franków na dzień. Bieda istnieje też w naszych krajach uprzemysłowionych. We Francji Rada ekonomiczna i społeczna zarejestrowała w 1987 r. prawie 2 500 000 osób żyjących w warunkach krańcowej tymczasowości. Nikt nie może pozostawać bierny w sytuacjach takiej nędzy". Biskupi podkreślają: "Walczyć z nędzą to nakaz naszej wiary chrześcijańskiej. Ale jako obywatele odpowiedzialni mamy też zrozumieć, że stawką w tym wyzwaniu jest pokój w państwach i w świecie". Przypominają słynne zdanie Pawła VI: "Rozwój to nowe imię pokoju". Trzeba pomagać ludziom i całym krajom do ich pełnego rozwoju.

• 13 grudnia [1987] r. odbyła się, w nowym klimacie wolności religijnej, wielka uroczystość Roku Maryjnego w sanktuarium Mugera, położonym w środku Burundi. Przybyło tu ze wszystkich stron kraju ponad 100 tysięcy pielgrzymów. Mimo deszczu i wiatru uczestniczyli przez cztery godziny w uroczystości, której głównym aktem była Msza św., odprawiona przez kard. Józefa Tomko, wszystkich biskupów kraju i 40 kapłanów. W homilii kard. Tomko przedstawił Matkę Bożą jako wzór świętości, orędowniczkę łaski i przykład miłości braterskiej. Wezwał do [92]pojednania i pokoju, przy uznaniu godności każdego człowieka. Na zakończenie tłum zaśpiewał pieśń o Zmartwychwstaniu. W dniu poprzedzającym tę uroczystość kard. Tomko otwarł uroczyście, wobec 20 tys. wiernych, sanktuarium NMP Matki Miłosierdzia w Mushasha (Gitega) i ukoronował figurę Matki Bożej Fatimskiej. Na zakończenie odnowiono poświęcenie archidiecezji Gitega Matce Bożej. Po powrocie do Rzymu kard. Tomko oświadczył: "Wspólnota katolicka (w Burundi) jest już dobrze utwierdzona, gdyż liczba katolików w ciągu stu lat doszła do 60% ludności, to jest do 3 milionów na 5 milionów mieszkańców. Jest to Kościół żywy, który dojrzał i umocnił się pod ciężarem cierpień ostatnich lat. Znalazłem nade wszystko głęboką pobożność, zakorzenioną w tradycjach ludowych", i przywiązanie do Papieża.

• Sto lat temu, 31 stycznia 1888 r., umarł w Turynie (Włochy) św. Jan Bosco [fot. 1], wyniesiony na ołtarze przez papieża Piusa XI (beatyfikacja w 1929 r., a kanonizacja w 1934 r.). Był apostołem młodzieży i założycielem wielkiej rodziny salezjańskiej, którą tworzą: Towarzystwo św. Franciszka Salezego (salezjanie), liczące obecnie 17 tysięcy członków (w 1536 domach kanonicznie założonych w 92 krajach), i Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki (ponad 17 tys. w 1478 domach). Zgromadzenia te wraz z różnymi instytutami laickimi, które powstały potem w oparciu o ideał św. Jana Bosco, prowadzą rozliczne dzieła apostolskie i społeczno-charytatywne: 812 oratoriów i ośrodków młodzieżowych, 528 szkół podstawowych, 522 szkoły średnie, 243 szkoły zawodowe techniczne i 43 rolnicze, 18 instytutów uniwersyteckich, 229 konwiktów i pensjonatów, 913 parafii, 50 dziel dla młodzieży niepełnosprawnej, 192 zakłady opieki społecznej, 66 domów rekolekcyjnych, 21 domów wydawniczych, 33 księgarnie, 23 ośrodki radiowo-telewizyjne, 142 rezydencje misyjne, 147 ośrodków powołaniowych, 47 ośrodków katechetycznych, 54 nowicjaty i 108 domów formacyjnych. Zgromadzenie salezjanów dało Kościołowi 132 biskupów, w tym 8 kardynałów. Obecnie liczy 77 biskupów i 4 kardynałów, z których 50 pracuje w Ameryce Łacińskiej. Bardzo bogaty jest program uroczystości jubileuszowych w różnych stronach świata. M.in. przewidziane są: wizyta Papieża w Turynie w dniach 3-4 września oraz uroczystości w Poznaniu (23-29 V [1988] r.).

• Na dni 27-29 stycznia [1988] r. została zwołana do Nowego Jorku czwarta konferencja teologów niekatolickich, głównie luterańskich, w serii "Wykłady Erazmiańskie". Zaproszono na nią również kard. Józefa Ratzingera, prefekta Kongregacji Nauki Wiary. Fakt ten tak wyjaśnia organizator, teolog luterański Ryszard Neuhaus: Mówi się zwykle, że kard. Ratzinger i jego Kongregacja są antyekumeniczni, ale promotorzy "Wykładów Erazmiańskich" uważają tę opinię za niesprawiedliwą i błędną. "Nie można sprowadzać ekumenizmu do przyjaznych uczuć lub powierzchownej zgody. Jego celem jest, jak wielokrotnie mówił Jan Paweł II, dążenie do pojednania kościelnego pod przewodem Ducha. Takie pojednanie musi się opierać również na ścisłej więzi teologicznej z tym, co kard. Ratzinger nazywa «strukturami wiary»". Trzeba faworyzować "załatanie rozdarcia XVI wieku". Neuhaus twierdzi, że "wszelkie zjednoczenie czy pojednanie między Kościołami, osiągnięte za cenę osłabienia prawdy, nie byłyby godne tej nazwy". On sam wydał niedawno książkę pt. The Catholic Moment ("Chwila katolicka"). Analizuje w niej przyjaźnie wysiłki kard. Ratzingera i Papieża mające na celu ponowne ujęcie w twórczej syntezie stosunku między wiarą chrześcijańską a myślą nowoczesną (czy po-nowoczesną). "Obecna chwila to «chwila katolicka», bo... inne wspólnoty chrześcijańskie nie okazały się na wysokości tego zadania, gdyż albo bezkrytycznie «dopasowały» wiarę chrześcijańską do dominujących wzorców kulturalnych (np. protestantyzm liberalny), albo wycofują się ze świata współczesnego i chronią w ghetto fideizmu", jak ruchy fundamentalistyczne. (Wg "30 giorni" 12/1987).

• [93]40 lat temu o. Werenfried Van Straaten, norbertanin belgijski, założył dzieło "Pomocy dla Kościoła w Potrzebie", które liczy dziś 600 000 członków dobrodziejów (w tym 400 000 stałych) w Europie, Ameryce Płn. i Australii, i niesie pomoc głównie do krajów wschodnioeuropejskich i do Trzeciego Świata, szczególnie tam, gdzie wiara katolicka jest zagrożona. M.in. "Pomoc" stara się o wydawanie i dostarczanie brewiarzy i książek religijnych w różnych językach (np. Biblia dla dzieci została wydana już w 50 językach w nakładzie 13 milionów egzemplarzy). Korzysta z "Pomocy" rozgłośnia filipińska Radio Veritas. Największa jednak pomoc, jaką dają członkowie dzieła, to, jak podkreśla o. Roger Vekemans TJ, nowy jego prezes, modlitwa za Kościół w potrzebie. A "Kościół jest w potrzebie - powiedział o. Van Straaten na zebraniu generalnym swego stowarzyszenia w Rzymie (6 XI [1987] r.) - nie tylko w krajach za «kurtyną»: niebezpieczeństwo jest jeszcze większe w «świecie wolnym» - ze strony ateizmu, który jest innego rodzaju, ale równie groźny".