Z Rzymu

• 14 sierpnia, w święto św. Maksymiliana M. Kolbego, męczennika, papież Jan Paweł II odprawił Mszę św. w Castel Gandolfo, wspólnie z bp. Marianem Jaworskim z Lubaczowa i 60 kapłanami polskimi, dla 1400 pielgrzymów z różnych stron Polski. Wprowadzając wiernych do liturgii Jan Paweł II powiedział: "Kościół wspomina dziś św. Maksymiliana Marię Kolbego. Jest to dzień jego męczeńskiej śmierci w bunkrze głodowym w Oświęcimiu. Jest to zarazem dzień jego chwały. Tak jak śmierć Chrystusa na krzyżu była początkiem Jego chwały, tak i ta śmierć męczennika stała się początkiem chwały, którą odbiera w Bogu samym, którą daje mu Kościół powszechny, w szczególności Kościół na naszej ziemi. Dzień, w którym czcimy pamięć św. Maksymiliana Marii, jest dlatego jeszcze wymowny, iż jest to wigilia Wniebowzięcia Matki Bożej. Jak gdyby w dzień swojego największego święta, święta swojego uwielbienia, Maryja chciała zabrać do siebie tego, który tu na ziemi głosił się rycerzem Niepokalanej. Łączmy się dzisiaj z Kościołem, zwłaszcza z Kościołem w naszej Ojczyźnie, wspominając to wielkie świadectwo wiary, nadziei i miłości i prosząc, ażeby to świadectwo dane całemu światu przez człowieka, który jest patronem naszej trudnej epoki, owocowało. Owocowało w dziejach ludów, narodów, w dziejach naszej Ojczyzny, w sercu każdego z nas".
• Jan Paweł II, nawiązując do tematyki Synodu Biskupów w 1987 r., w wielu ostatnich przemówieniach niedzielnych podkreślał, że "każdy chrześcijanin jest, we właściwym tego słowa znaczeniu, apostołem". "Ten szlachetny przywilej - jak mówił 2 sierpnia - zobowiązuje go do podjęcia osobiście i we wspólnocie wszelkiego wysiłku, aby wypełniło się to, o co prosi gdy się modli: «Przyjdź Królestwo Twoje»". Z chwilą chrztu każdy zaczyna przynależeć do Ludu Bożego i to jest racja apostolatu zespołowego. "Jest konieczna - uczy Papież - stała formacja złączona ze wzrostem wewnętrznym, który obejmuje całą wewnętrzną strukturę osobowości ukształtowanej na wzór Chrystusa. Stowarzyszenia i ruchy apostolskie same w sobie są kuźniami formacyjnymi, zwłaszcza w porządku specyficzności celów, które wyznacza się z góry. Lecz pierwszym pozostaje zawsze działanie pasterzy, którym dojrzałość apostolska świeckich winna głęboko leżeć na sercu, jako jeden z zasadniczych aspektów ich pasterzowania". 23 sierpnia Ojciec Święty przypomniał, że Sobór Watykański II "uznał prawo świeckich do tworzenia stowarzyszeń i do ich odpowiedzialności za nie, podkreślając właściwą im autonomię, wzmocnioną naturalną więzią z urzędem hierarchicznym". Po pewnym kryzysie posoborowym w życiu stowarzyszeń katolickich "przeżywamy dzisiaj okres zapału i obietnic". "Aktualny rozkwit stowarzyszeń nie może zostać wystawiony na ryzyko, ale musi w sposób uporządkowany wzrastać ku coraz obfitszemu i dojrzalszemu owocowaniu. Niech nam to wyjedna wstawiennictwo Dziewicy-Matki".
• W dniach 10-21 września [1987] r. Jan Paweł II odbył 36 podróż apostolską poza granice Wioch, mianowicie do Stanów Zjednoczonych Ameryki Pin. i Kanady. W czasie dziewięciu dni odwiedził dziewięć diecezji. Oto poszczególne etapy wizyty papieskiej: 10 IX - lot z Rzymu do Miami na Florydzie, 11 i 12 IX - Miami, Columbia i Nowy Orlean, 13 IX Nowy Orlean i San Antonio, 14, 15 i 16 IX - San Antonio, Phenix, Ariz i Los Angeles w Kalifornii, 17 IX - Los Angeles, Monterey i San Francisco, 18 IX - San Francisco i Detroit, 19 IX - Detroit i Edmonton, 20 IX - Edmonton i Fort Simpson w Kanadzie, 21 IX - powrót do Rzymu.
• W dniach od 1 do 30 października obraduje w Rzymie Synod Biskupów na temat: Powołanie i misja katolików świeckich w Kościele i w świecie w 20 lat od zakończenia Soboru Watykańskiego II. Przewodniczącymi delegatami, których mianował Papież, są: kard. Edward F. Pironio, przewodniczący Papieskiej Rady do spraw Laikatu, kard. Józef-Maria Trinh van-Can, arcybiskup Hanoi w Wietnamie, i kard. Mirosław I. Lubachivski, arcybiskup grekokatolicki. Relatorem jest kard. Jacek Thiandoum, arcybiskup Dakaru w Senegalu, a sekretarzem specjalnym - abp Piotr Eyt z Bordeaux. W Synodzie biorą udział przedstawiciele Kościołów wschodnich i przedstawiciele Konferencji Biskupich, w tym z Polski kard. Józef Glemp, arcybiskup Gniezna i Warszawy, kard. Franciszek Macharski, arcybiskup Krakowa, i bp Stanisław Szymecki, biskup kielecki, nadto 25 biskupów mianowanych przez Ojca Świętego, w tym bp Ignacy Tokarczuk, ordynariusz [314]przemyski, oraz prałat Alvaro Del Portillo z Opus Dei, ks. Luigi Giussani z Comunione e Liberazione i o. Tomasz Forrest, redemptorysta. Warto zaznaczyć, że kard. E. Pironio jest ostatnim z 22 dzieci emigrantki włoskiej w Argentynie Henryki, której po urodzeniu pierwszego dziecka lekarze zagrozili, że nowa ciąża może mieć dla niej fatalne skutki zdrowotne.
• Na najbliższą Niedzielę Misyjną (18 października) Ojciec Święty wydał orędzie, kierując je szczególnie do katolików świeckich w związku z tematyką Synodu Biskupów. "Ze względu na ten szczęśliwy zbieg - pisze Jan Paweł II - pragnę poświęcić obecne orędzie tej części, szerokiej i wybranej, Ludu Bożego, wiernym świeckim, mężczyznom i kobietom każdego wieku i wszystkich warunków, aby ożywić w nich świadomość, że tworzą oni część ludu, który jest misyjny z samej natury... Wszystkim katolikom świeckim, którzy włączyli się już w działalność misyjną Kościoła, pragnę wyrazić swą podziękę i zachętę, utwierdzając każdego z nich w jego pracy". Wśród form współpracy misyjnej świeckich Papież wymienia "tak zasłużoną rzeszę katechetów", "wolontariat laicki" i "inne formy służby". Zachęca do jeszcze szerszego i bardziej aktywnego uczestnictwa laikatu żeńskiego w apostolacie. Agencja "Fides" wzywa, aby to orędzie papieskie wziąć bardzo do serca w związku z sytuacją świata pod względem religijnym. "Ponad trzy i pół miliarda ludzi w świecie nie są chrześcijanami. Po 20 wiekach nie doszło jeszcze do nich objawienie chrześcijańskie Bożego planu zbawienia powszechnego. Ten fakt nie pozwala Kościołowi pozostać obojętnym".

Z Polski

• 14 sierpnia we wszystkich kościołach uczczono św. Maksymiliana M. Kolbego, odprawiając Msze św. o świętym Męczenniku. Główne uroczystości odbyły się w Oświęcimiu, w Zduńskiej Woli i w Niepokalanowie. Na terenie byłego obozu oświęcimskiego przy Ścianie Śmierci na dziedzińcu bloku XI, w którym o. Kolbe poniósł śmierć męczeńską, odprawił Mszę św. polową bp Julian Groblicki z Krakowa, podczas gdy homilię wygłosił ks. Konrad Szweda, długoletni więzień tego obozu. Ks. Szweda przemawiał też w czasie Mszy wieczornej odprawionej w kościele Św. Maksymiliana w Oświęcimiu. W kościele tym, wzniesionym niedawno, dano ostatnio nowe spiżowe drzwi główne z płaskorzeźbą przedstawiającą chwałę wyniesionego na ołtarze oświęcimskiego więźnia i męczennika nr 16670. W Niepokalanowie celebrował Mszę św. bp Bohdan Bejze, biskup pomocniczy w Łodzi, mówiąc w homilii o dziełach, które założył o. Kolbe: 70 lat temu - Rycerstwo Niepokalanej (MI) i, przed 60 laty, Niepokalanów. Właśnie 14 sierpnia zaczęto w Niepokalanowie uroczystości rocznicowe. W tym dniu przybyła tu pielgrzymka MI z Ameryki. W "starej kaplicy" odprawił Mszę św. abp Łukasz Moreira Neves, mianowany niedawno metropolitą Sao Salvador da Bahia i w ten sposób prymasem Brazylii. Potem pomodlił się w celi Świętego i wpisał do księgi pamiątkowej następujące słowa: "Przed wyruszeniem do Brazylii i objęciem archidiecezji Salvador, do której wysyła mnie Ojciec Święty, chciałem przybyć do Niepokalanowa, aby wezwać opieki św. Maksymiliana M. Kolbego dla mej delikatnej misji. Obym za jego wstawiennictwem mógł być dobrym Pasterzem dla tej archidiecezji". Abp Mereira Neves przez długie lata pełnił odpowiedzialne funkcje w Watykanie, ostatnio jako sekretarz Kongregacji Biskupów. Przed 12 laty zatwierdził on, jako ówczesny wiceprzewodniczący Rady dla Świeckich, odnowiony statut MI.
• [315]16 sierpnia [1987] r. zaczęło się Nawiedzenie archidiecezji w Białymstoku przez kopię Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. "Myślą nawiedzenia - pisał w specjalnej odezwie bp Edward Kisiel, ordynariusz - jest odnowa naszych rodzin przez pokutę i przeciwstawianie się szerzącej się pladze alkoholizmu i konsumpcyjnemu stylowi życia. Chodzi o to, abyśmy zrozumieli, że być chrześcijaninem to znaczy wiernie zachowywać prawo Boże, walczyć ze złem w sobie i wśród otoczenia i na wzór Chrystusa zaprzeć się siebie samego, wziąć krzyż na swe ramiona i iść za Nim". Nawiedzenie maryjne zaczęło się od parafii w Mońkach. W uroczystości wzięło udział 3 kardynałów, w tym kard. Luigi Dadaglio, wielki penitencjarz apostolski, i 25 biskupów polskich, nadto bp Paweł Baltakis OFM, duszpasterz katolików litewskich rozsianych po świecie, wielu kapłanów i rzesze wiernych. Na początku odczytano telegram Jana Pawła II, w którym Ojciec Św. prosił Matkę Bożą, by zechciała być dla Polaków natchnieniem do pracy nad sobą, do walki z alkoholizmem i do umacniania miłości. Przed Mszą św. kard. Henryk Gulbinowicz, główny celebrans, poświęcił sztandar Ruchu Trzeźwości Św. Maksymiliana Kolbego, który towarzyszyć będzie Obrazowi Nawiedzenia w jego wędrówce po parafiach. Homilię wygłosił kard. Józef Glemp, prymas Polski, nawołując do wielkiej czci Maryi i Eucharystii i do życia prawdziwie chrześcijańskiego. W archidiecezji Obraz Nawiedzenia przebywać będzie trzy miesiące.
• Abp Mirosław Marusyn, sekretarz Kongregacji Kościołów Wschodnich, po raz czwarty odwiedził katolików obrządku grekokatolickiego w Polsce. Przybył na zaproszenie Prymasa Polski, który z nominacji powyższej Kongregacji jest ordynariuszem tych katolików. Władzę swą sprawuje przy pomocy wikariuszy generalnych. W Polsce żyje około 400 tysięcy grekokatolików, głównie w diecezji przemyskiej i na ziemiach zachodnich. Mają ok. 80 ośrodków duszpasterskich. Pozostają pod opieką 58 kapłanów grekokatolickich. Potrzebom religijnym grekokatolików wychodzą naprzeciw również duszpasterze rzymskokatoliccy. 26 lipca [1987] r. kard. Józef Glemp nawiedził jedyną na Podlasiu parafię unicką w Kostomłotach i przewodniczył obrzędom liturgicznym sprawowanym w obrządku bizantyńsko-słowiańskim. W homilii m.in. powiedział do unitów: "Jakże się cieszę, że wy tutaj zachowujecie jedność Kościoła, a modląc się w pięknym obrządku wschodnim dajecie świadectwo, jakie jest bogactwo w liturgii Kościoła...".

Ze świata

• Biskupi Argentyny wydali list pasterski na Rok Maryjny. Orędzie zaczyna się słowami: "Na progu trzeciego Tysiąclecia pierwszego przyjścia Jezusa Chrystusa Jan Paweł II chciał przygotować na te uroczystości przez jubileusz, który wspomina dwutysiąclecie urodzin Maryi Dziewicy, Matki Jezusa, naszego Boga i Zbawiciela. Jest to szczególnie stosowne, bo kontemplując dzieło, jakie Bóg urzeczywistnił w Maryi, lepiej rozumiemy zbawczą misję Jezusa i dzieło, jakie Bóg pragnie w nas urzeczywistnić". Nawiązując do nauki Soboru Watykańskiego II, biskupi uwidaczniają "dwa punkty kluczowe, w których mamy skoncentrować naszą miłość i naszą pobożność do Maryi Dziewicy: a) Jak tajemnicę Chrystusa rozumie się tylko poprzez miłość Boga Ojca, który chce zbawienia wszystkich ludzi, tak Maryję Dziewicę rozumie się tylko poprzez Chrystusa": wprowadzona przez Anioła w tajemnicę Jezusa, odpowiada posłuszeństwem wiary i całkowitym zaofiarowaniem się zbawczej woli Ojca, i towarzyszy Jezusowi w decydujących chwilach Jego objawienia; b) "Droga Maryi jest drogą Jezusa, dlatego Kościół widzi w Niej prototyp (wzór) swego urzeczywistnienia" poprzez posłuszeństwo wiary i towarzyszenie ludzkości w poszukiwaniu szczęścia, które można osiągnąć tylko przez wiarę i zachowanie słowa Bożego. Trzeba w Roku Maryjnym pogłębić tajemnice Chrystusa, Maryi i Kościoła, i to "przez akty bardzo proste, lecz drogie naszemu ludowi chrześcijańskiemu". Chodzi o następujące nabożeństwa maryjne, które "należy odzyskać, ubogacić i oczyścić": wznowienie tradycyjnego pozdrowienia: "Witaj, Maryjo Najczystsza - bez grzechu poczęta"; odmawianie Ojcze nasz i trzech Zdrowaś Maryjo przed zaśnięciem, Anioł Pański rano, w południe i wieczorem, różaniec codzienny, nawiedzenie obrazów maryjnych w rodzinach, nabożeństwa sobotnie i majowe, pielgrzymki do sanktuariów maryjnych, czytanie encykliki maryjnej Redemptoris Mater.
• 200 lat temu, 1 sierpnia 1787 r., zmarł w Pagani pod Nocerą św. Alfons Maria de Liguori, mając 91 lat. Z tej okazji Episkopat Kampanii wydal specjalne orędzie, w którym ukazał tego doktora Kościoła jako "świętego Neapolu", wzór biskupów, reformatora duchowieństwa, misjonarza i moralistę. Podkreślił jego nabożeństwo do Najświętszego Sakramentu i do Matki Bożej. Wciąż Święty mówił [316]o centralnym miejscu Eucharystii w życiu chrześcijanina i zachęcał gorąco do nawiedzania Najświętszego Sakramentu, a by to ułatwić, napisał książeczkę Nawiedzenia, która doczekała się 2017 wydań w 40 językach. Podobny sukces miały Uwielbienia Maryi, które umocniły wiarę w Maryjne Wszechpośrednictwo łask i rozpaliły serca miłością do Matki Bożej. 1 VII [1987] r. Ojciec Święty wydał list pasterski Spiritus Domini, który skierował do generała zgromadzenia Najświętszego Zbawiciela (redemptoryści), założonego przez św. Alfonsa. Również Jan Paweł II uwidocznił zasługi św. Alfonsa, zwłaszcza jego miłość do ludu i "zmysł Kościoła". Upowszechnił on duchowość ludową, ucząc, że wszyscy powołani są do świętości, każdy we własnym stanie. Wielką wagę przywiązywał do życia sakramentalnego i do nabożeństwa do Matki Bożej, którą ukazywał jako Pośredniczkę łaski i Towarzyszkę Odkupienia, a stąd Matkę, Orędowniczkę Królowę, i której był zawsze oddany całkowicie.
• Czar Nazaretu pociąga miliony katolików świeckich. Pod tym tytułem ukazał się w numerze specjalnym miesięcznika "Jesus" (nr 5/87) artykuł, poświęcony maryjnym ruchom i stowarzyszeniom. Autor A. Favale stwierdza rosnące ostatnio zainteresowanie Matką Bożą, co również "znajduje mocną podporę w ruchach odnowionych i nowych, które odwołują się do imienia Maryi lub do jakiegoś Jej tytułu", widząc w Niej "idealne zwierciadło tego, czym powinny być". Wśród najnowszych i najbardziej rozpowszechnionych ruchów maryjnych są wymienione następujące: 1) Dzieła z Schönstatt, założone przez ks. Józefa Kentenich († 1968), pallotyna, nazywane Rodziną międzynarodową z Schönstatt - odznaczają się szczególną miłością Maryi i duchem apostolskim, obecne w 40 krajach; 2) Rycerstwo Niepokalanej (MI), założone w 1917 r. w Rzymie przez św. Maksymiliana M. Kolbego († 1941) - cechuje ten ruch całkowite poświęcenie się Niepokalanej, szerzenie autentycznego nabożeństwa maryjnego w różnych środowiskach, włączanie laikatu katolickiego w działalność apostolską, przy położeniu nacisku na formację duchową, wierność Kościołowi i jego pasterzom; 3) Legion Maryi, powstały dzięki Franciszkowi Duff († 1980) w 1921 r. w Dublinie - o podobnym celu i charakterze co MI, tylko mocno zorganizowany, dziś obecny w blisko 2000 diecezji, liczący półtora miliona członków aktywnych; 4) Grupy i ruchy związane z orędziem fatimskim, m.in. Błękitna Armia, dzieło ks. Harolda V. Colgan († 1973), którego członkowie poświęcają się Niepokalanemu Sercu Maryi, odmawiają codziennie cząstkę różańca i starają się wiernie wypełnić obowiązki stanu; 5) Dzieło Maryi (czyli ruch Focolari), zaczęty w 1943 r. przez żyjącą jeszcze Klarę Lubich - tworzący "ogniska" (focolari) na wzór Nazaretu z "Jezusem w pośrodku", promieniujące miłością na otoczenie; 6) Gorliwa Młodzież Maryjna (GAM), ruch zainicjowany w 1975 r. przez ks. Karola De Ambrogio († 1979), o inspiracji eucharystycznej, maryjnej i kościelnej; 7) Ruchy kapłańskiej duchowości maryjnej: Liga Kapłańska Maryjna, zaczęta w 1943 r. w Rzymie przez ks. Luigi Novarese († 1984), dla realizacji orędzi Matki Bożej z Lourdes i Fatimy, według hasła: "Z Maryją, w miłości Chrystusowej", i Kapłański Ruch Maryjny, propagowany od 1972 r. przez ks. Stefana Gobbi.
• Z Zachodu dochodzą wieści, że "po okresie «swobody seksualnej», która charakteryzowała lata siedemdziesiąte, zdaje się następować dziś faza powrotu, nacechowana prawdziwym przestawieniem tendencji. Badania socjologiczne, zwłaszcza w świecie młodzieży, sygnalizują solidny nawrót do wartości takich, jak wierność i monogamia, a również ponowne zwrócenie bacznej uwagi na świat uczuć i życia wewnętrznego. Z drugiej strony eksplozja zjawiska AIDS przyczyniła się ostatnio do podważenia modeli zachowania się przyjętych w dziedzinie obyczajów...". Spostrzega się, że "permisywizm aktualny pozbawił seksualność jej najgłębszej wartości ludzkiej i sprowadził ją do towaru konsumpcyjnego". Natomiast widzi się, że czystość jest cnotą, przez którą dochodzi się do pełnej dojrzałości ludzkiej; służy ona integracji (scaleniu) osoby i rozwojowi najbardziej autentycznych więzi ludzkich. Asceza osobista jest konieczna nie tylko dla młodzieży, ale nawet w życiu małżeńskim, w którym "ślepe korzystanie z seksualności może doprowadzić - i faktycznie często doprowadza - do oziębłości, a nieraz do uniemożliwienia współżycia" (G. Piana w "Jesus" 8/1987).
• Ruch neokatechumenalny budzi pewne zastrzeżenia w Episkopacie włoskim. 19 XI 1986 bp Bruno Foresti z Bresci ograniczył działalność grup neokatechumenalnych (m.in. wprowadzały chrzest przez zanurzenie). Bp Aldo Del Monte z Nowary, który 10 lat temu zatwierdził jedną wspólnotę tego ruchu, czyniąc teraz bilans widzi więcej cieni niż świateł. "Problem - wyjaśnia - jest charakteru teologicznego. Zauważyłem brak dostatecznego zmysłu kościelnego. Są to wspólnoty totalizujące, oddzielone od tkanki parafii. Odprawianie Mszy ekskluzywnej w sobotę wieczorem budzi podejrzenie. Wielu biskupów jest zaniepokojonych". Biskupi Umbrii opublikowali komunikat, w którym piszą, że "należy uniknąć ryzyka, by mała wspólnota neokatechumenalna nie szła drogą równoległą do drogi parafialnej i diecezjalnej, nie włączając się organicznie [317]w duszpasterstwo zwyczajne". Przed taką izolacją przestrzegli też biskupi Piemontu, którzy w 1981 r. zarządzili: "Nie można odprawiać Eucharystii świątecznej, a zwłaszcza Wigilii paschalnej z obrzędem chrzcielnym, w małych grupach poza wspólnotą parafialną". Podobne zarządzenie wydali biskupi Lombardii w 1984 r. Niektórych niepokoi w grupach neokatechumenalnych odczytywanie fundamentalistyczne Biblii. Biskupi odnieśli się w tej sprawie do Stolicy Świętej, prosząc o weryfikację teologiczną, liturgiczną i pastoralną działalności tego ruchu. Na pewno będzie się o tym mówić na obecnym Synodzie Biskupów, jak podaje pismo "Jesus" (nr 8/1987), które informuje o powyższych faktach.
• Miesięcznik "Madre di Dio" w numerze lipcowym z [1987] r. podał wiadomość o znamiennym akcie pobożności maryjnej Aurela Cornea, dziennikarza francuskiej sieci telewizyjnej Antenne 2, który był wzięty jako zakładnik w Bejrucie (Liban). Wypuszczony na wolność w święto Bożego Narodzenia [1986] r., zaraz na drugi dzień udał się wraz z żoną do kaplicy Cudownego Medalika w Paryżu i, nie zważając na cisnących się z ciekawości dziennikarzy, ukląkł przed głównym ołtarzem, by podziękować za ocalenie, a potem podszedł do ołtarza Królowej świata i ofiarował wielką świecę. Następnie w biurze rektora sanktuarium oświadczył: "Mam księdzu coś do powiedzenia. Jeżeli jestem tutaj dzisiaj, zawdzięczam to Królowej świata; Jej jestem winien za wyzwolenie. W czasie mego uwięzienia każdego rana i wieczora modliłem się, a myśl moja nie odrywała się nigdy od Królowej świata".