Po raz 32 Papież Jan Paweł II stał się "pielgrzymem Ewangelii na drogach świata", udając się 18 listopada przez Azję aż do Oceanii. Była to trzecia jego podróż na Daleki Wsch. Poprzednio odwiedził w roku 1981 Filipiny i Japonię, a w roku 1984 Koreę Płd. i Nową Gwineę.

We wszystkich krajach, które teraz zaprosiły Ojca Świętego, Kościół katolicki jest w mniejszości i działa w kontekście wielokulturowym, zarówno wśród lud starych, jak i nowych, wśród biednych i wśród bogatych. Głównym celem wizyty papieskiej było utwierdzić katolik w wierze. Wyjeżdżając z Rzymu Papież prosił Matkę Najświętszą, aby towarzyszyła i tej jego pielgrzymce oraz całej jego posłudze pasterskiej.

W dwóch krajach Azji

Pierwszym etapem podróży papieskiej był Bangladesz, jeden z najbiedniejszych kraj Azji, nawiedzany często przez cyklony (w maju 1985 r. cyklon spowodował śmierć 30 tysięcy osób). Na 144 tys. km² żyją 94 miliony ludzi. W 1971 r. Bangladesz stał się niezależny. Na czele republiki stoi prezydent gen. Husajn M. Erszad, który po czteroletnim stanie wyjątkowym wprowadził w ubiegłym roku rządy demokratyczne.

Ludność wyznaje w 85% islam, a w 13,5% hinduizm. Katolik jest zaledwie 181 tysięcy. "Kości w Bangladeszu - czytamy w «L’Osservatore Romano» - nosi na sobie znaki Chrystusa ubogiego i cierpiącego. Zasługuje na głęboki szacunek ze względu na uporczywe trwanie przy wierze, choć wśród ofiar i wrogości otoczenia, «Starych Chrześcijan» z Dakki oraz na entuzjazm z jakim neofici z ludności szczepowej przyjmują orędzie ewangeliczne, stając się sami misjonarzami wśród swoich". Kościół prowadzi 337 szkół i 36 zakładów służby zdrowia.

Jan Paweł II po 9 godzinach podróży przybył do Dakki, stolicy Bangladeszu, 19 listopada rano. Zastał bardzo przychylną atmosferę (m. in. wszystkim katolikom przyznano dzień wolny od pracy.) Przywitany na lotnisku przez prezydenta oświadczył, że przybywa jako świadek wiary katolickiej, a zarazem jako brat we wspólnocie ludzkiej i w uwielbianiu jednego Boga. W czasie Mszy św., którą odprawił na stadionie dla 50 tys. wiernych, wyświęcił 18 kapłanów. W homilii powiedział: "Kościół Katolicki wszedł na drogę dialogu i współpracy z ludźmi dobrej woli każdej tradycji religijnej. Mamy wspólnie wiele bogactw duchowych, które należy rozdzielać, aby świat stał się bardziej ludzki". Po południu Jan Paweł II złożył wieniec w mauzoleum narodowym w Savarze, po czym spotkał się z przedstawicielami innych wyznań chrześcijańskich i religii niechrześcijańskich, z prezydentem, z biskupami Bangladeszu i z delegacją Kościoła z Birmy.

20 listopada, po 5-godzinnym locie, Papież wylądował w Singapurze. Jest to miasto-państwo, po Japonii najbogatsze w Azji. Na 618 km² mieszka tu 2,5 mil. ludzi, z czego 1,9 mil. stanowią Chińczycy. Kościół, choć ma tylko 105 tys. wiernych, jest kwitnący i pełen życia. Prowadzi 12 przedszkoli i 55 szkół, w tym 21 szkół średnich i jedną wyższą. W związku z problemem demograficznym rząd wydał ostre prawa przeciw rodzinom wielodzietnym, co godzi w sumienia.

Ojciec Święty po wizycie u prezydenta odprawił na stadionie narodowym Mszę św., w której uczestniczyło 70 tys. osób. W homilii położył nacisk na miłość, która jest istotą nauki Chrystusowej. Zwracając się do małżonków powiedział, że gdy chodzi o wielkość rodziny, mają oni pełne prawo "podejmować decyzję wolną, wzajemną i świadomą, w zgodzie z obiektywnymi zasadami moralnymi". Po Mszy św. Papież spotkał się z kapłanami Malezji, których wezwał, by nie tracili z oczu tajemnicy Odkupienia i by ukazywali ludziom, ponad zwodnicze fałszywe obietnice świata, prawdziwe obietnice Chrystusowe.

Na wyspach Pacyfiku

21 listopada, po 19-godzinnym locie, Jan Paweł II znalazł się w Suva, stolicy Fidżi. Fidżi to archipelag między Melanezją i Polinezją, obejmujący 320 wysp, w tym 105 zamieszkanych. Na 18330 km² mieszka 672 000 ludzi należących do wielu ras. Od [39]roku 1970 jest to kraj niezawisły w ramach Wspólnoty Brytyjskiej. Katolików jest 60 tys. Prowadzą 59 szkół, w tym 19 szkół średnich.

Po przywitaniu z generalnym gubernatorem Papież udał się do Parku Alberta, gdzie mimo deszczu podzwrotnikowego został owacyjnie przyjęty. Otrzymał tu ząb wielorybi na znak, że uznaje się go za współobywatela kraju. Mszę św. odprawił razem z biskupami Konferencji Biskupiej Pacyfiku. Za temat homilii wziął "poświęcenie Panu według przykładu Najśw. Maryi Panny". "Bardziej niż ktokolwiek inny - mówił - Maryja była świadoma, że Bóg Ją miłuje i że uczynił Jej wielkie rzeczy. Życie Maryi było odpowiedzią na miłość Boga. Była pokorną służebnicą Pańską, która poświęciła się bez zastrzeżeń miłości Boga i bliźniego". Uczmy się od Niej, że miłość Boga "polega zawsze na doskonalej zgodności z wolą Bożą".

Po Mszy św. Papież rozmawiał z członkami Konferencji Biskupiej Pacyfiku. 22 listopada, przed odlotem z Nandi, spotkał się z młodzieżą, którą pouczył, by należycie rozumiała miłość. "Zbyt łatwo zacieśnia się ją do przeżyć sentymentalnych czy utożsamia z pragnieniami egoistycznymi, gdy tymczasem prawdziwa miłość wiąże się zawsze z prawdą i wyraża we wspaniałomyślnej służbie bliźniemu".

Z Fidżi udał się Jan Paweł II do Nowej Zelandii, gdzie zabawił trzy dni. Kraj ten obejmuje dwie wielkie wyspy i 14 mniejszych, o powierzchni 268 676 km2, na których mieszka 3 230 000 ludzi, w 89% europejskiego pochodzenia, głównie z Anglii. 8,5% stanowią miejscowi Maorysi, przybyli tu w XIV wieku z Polinezji. Nowa Zelandia była początkowo kolonią brytyjską, a od 1907 r. ma prawa dominium. Jest chrześcijańska (26% -anglikanie, 17% -prezbiterianie, 16% -katolicy), ale 23,5% ludności nie przyznaje się do żadnej religii. Kościół-Katolicki za rok będzie tu obchodził 150 rocznicę istnienia. Oddaje wielkie usługi przez swe szkolnictwo (222 szkoły podstawowe i 54 średnie) i dzieła charytatywno-społeczne (67 dzieł, w tym 11 szpitali).

Papież został powitany najpierw w Auckland według ceremoniału Maorysów. Odprawiając Mszę św. w parku miejskim podkreślił w homilii, że "wiara chrześcijańska nie niszczy kultury, ale ją oczyszcza i wznosi wzwyż". Spotkawszy się potem z młodzieżą, powiedział jej: "Nie dajcie się wykoleić czy zniechęcić. W Chrystusie i Kościele znajdziecie światło i łaskę, których potrzebujecie, by żyć w wierności i radości... Nie bójcie się Krzyża Chrystusa. Krzyż jest Drzewem życia. Jest źródłem wielkiej radości i pokoju".

23 listopada Ojciec Święty spotkał się z korpusem dyplomatycznym w Wellington, stolicy Nowej Zelandii, a następnie odprawił na stołecznym stadionie Mszę św. ku czci Chrystusa Króla, biorąc za temat homilii hasło: "Pokój w sercach jest sercem pokoju". Wezwał, by "zastąpić grzech wolnością ducha, egoizm - sprawiedliwością i miłością, nienawiść - pragnieniem pokoju". Przed Anioł Pański Papież poświęcił Nową Zelandię miłosnej opiece Maryi. Potem spotkał się z chorymi i starcami, a dwudziestu z nich udzielił sakramentu Namaszczenia Chorych. W nuncjaturze przyjął korpus dyplomatyczny i premiera, a wieczorem biskup, którym przypomniał, że "społeczeństwo zeświecczone winno na nowo skonfrontować się z całą Ewangelią Zbawienia w Jezusie Chrystusie". 24 listopada nastąpiło spotkanie ekumeniczne w katedrze katolickiej w Christchurch. Papież zachęcił, by pracować nad jednością w wierze bez kompromisów z prawdą, nie zadowalając się chrześcijaństwem uproszczonym i żyjąc zawsze według prawdy w miłości. Potem w Parku Lancaster odprawił Mszę św., w czasie której mówił na temat: "Sprawiedliwość jest drogą do pokoju". Środkiem uprzywilejowanym jest tu Sakrament Pokuty.

Na kontynencie australijskim

Najdłużej. przebywał Jan Paweł II w Australii, od 24 listopada do 1 grudnia. Australia to kontynent o powierzchni 7 682 300 km², zamieszkany przez 16 milion ludzi, głównie europejskiego pochodzenia. Odkryta w XVII w., pod koniec wieku następnego Australia została skolonizowana przez Anglię. W 1855 r. sześć jej prowincji (obecnie stany) otrzymało autonomię, a w 1901 r. utworzyło państwo związkowe. Jest to jeden z najmniej zaludnionych kontynent, ale jeden z najbardziej uprzemysłowionych. 70% ludności żyje w 10 głównych miastach, najwięcej w Sydney (4 miliony). 76,4%. uznaje się za chrześcijan, a 22% nie należy do żadnego wyznania. Kościół Katolicki liczy 4 281 000 wiernych (27%). Jest obecny na każdym polu życia kulturalnego, społecznego i charytatywnego, m. in. prowadząc liczne szkoły, do których uczęszcza 600 tysięcy uczniów, i 550 ośrodków pomocy i dobroczynności. Wkrótce będzie obchodził 200 rocznicę istnienia.

Papież przybył najpierw do Canberry, stolicy, gdzie po przywitaniu przez generalnego gubernatora odprawił Mszę św. na terenie Wystawy Krajowej dla stu tysięcy wiernych. Mówił na temat: Chrystus [40]drogą, prawdą i życiem. W parlamencie złożył podziękowanie za gościnność Australii, która przyjęła wielu emigrantów. 25 listopada spotkał się z korpusem dyplomatycznym. Następnie udał się do Brisbane, stolicy Queenslandu, gdzie po spotkaniu z chorymi i dziennikarzami odprawił Mszę św. dla stu tysięcy osób, a po południu - do Sydney, stolicy stanu Nowa Płd. Walia, gdzie uczestniczył przez półtorej godziny w występach młodzieży zebranej w liczbie 45 tysięcy. Wezwał ją, by zaangażowała się do obrony pokoju i sprawiedliwości. W dniu następnym Papież miał pięć spotkań: z przedstawicielami wspólnoty żydowskiej, z robotnikami w fabryce mostów, z zakonnikami, z biskupami i ze światem uniwersyteckim. Na końcu odprawił na terenie wyścigów konnych wraz z 45 biskupami i 500 kapłanami Mszę św., w której uczestniczyło 250 tysięcy osób. Mówił na temat Ewangelii w życiu wierzących i o jej surowych wymaganiach, które jednak niosą zbawienie.

27 listopada Jan Paweł II odprawił Mszę św. w Hobart na wyspie Tasmanii, a stąd udał się do Melbourne, stolicy stanu Wiktoria, gdzie wieczorem odbyło się spotkanie ekumeniczne ze 150 tysiącami osób wszystkich wyznań. W dniu następnym Papież miał w tym mieście liczne spotkania, m. in. z duchowieństwem i personelem szpitalnym, nadto odwiedził jedną szkołę katolicką i zakład dla bezdomnych. Po południu razem z 20 biskupami i 400 kapłanami odprawił Mszę św. dla dwustu tysięcy wiernych, którym mówił o kapłaństwie ludu Bożego. Wieczorem na boisku do krykieta nastąpiło niezapomniane spotkanie z trzydziestoma tysiącami emigrantów polskich, określone przez prasę jako jeden ze szczytowych moment całej australijskiej wizyty. Wezwał rodaków do wierności Kościołowi. "Wobec szerzącego się materializmu i obojętności, musimy dać pierwszeństwo Bożej mądrości i prawu Bożemu". Najbardziej pracowity był dzień 29 listopada, w którym w ciągu 13 godzin Papież odwiedził trzy miasta odległe od siebie tysiące kilometr, mianowicie Darwin i Alice Springs na Terytorium Północnym oraz Adelajdę, stolicę Australii Południowej. Jadąc do Darwin rozmawiał drogą radiową z uczniami Szkoły Radiowej w Caterina. (Na zapytanie 8-letniej Jackie, co ma powiedzieć Panu Jezusowi przy I Komunii św., Papież odpowiedział: "Rozmawiaj z Nim jak z najlepszym przyjacielem"). W Alice Springs, wśród wielkiej, czerwonej pustyni spotkał się z tubylcami, którym oświadczył, że mają prawo do własnej kultury i do ziemi. W Adelajdzie wziął udział w procesji ze świecami, otwierającej Adwent.

W ostatnim dniu Papież przemawiał do rolników, mówiąc o godności i wartości ich pracy. Mszę św. odprawił na terenie wyścigów konnych z 20 biskupami i 180 kapłanami w obecności 140 tysięcy wiernych. W homilii dominował temat: Australia jako kraj wielu kultur. Na Anioł Pański zwrócił się do "Maryi, Matki Pełnej i Świętej Radości" i oświadczył: "Ja, Jan Paweł II, zawierzam Ci Kościół w Australii i proszę Cię, wylej na wszystkich jego członków tę świętą, ludzką radość, którą otrzymałaś w darze od Boga". W południe Jan Paweł II udał się do Perth, stolicy Australii Zachodniej, i tu przewodniczył liturgii eucharystycznej (z 16 biskupami i 140 kapłanami), której tematem wiodącym była "Rodzina jako Kościół domowy". W homilii podkreślił, że małżeństwo zgodnie z planem Bożym jest nierozerwalnym przymierzem wiernej, odważnej miłości. Wyjaśnił też, że Kościół wypowiadając się przeciwko antykoncepcji, sterylizacji i przerywaniu ciąży staje w obronie-osoby ludzkiej i życia.

Powrót przez afrykańskie Seszele

1 grudnia Jan Paweł II pożegnał Australię i o godz. 12.45 wylądował w Victorii, stolicy Wysp Seszelskich, położonych na Oceanie Indyjskim, 1100 km na północny wschód od Madagaskaru. Jest to archipelag, który obejmuje 88 wysp i wysepek o powierzchni 444 km 2 i liczy 65 tysięcy mieszkańców, głównie Kreol, potomków dawnych kolonistów francuskich i niewolników afrykańskich. Katolicy stanowią 91 % ludności. W 1976 r. kraj uniezależnił się od panowania brytyjskiego.

Po ceremonii powitania (w strugach deszczu) Papież udał się na stadion, na którym wraz z 30 miejscowymi księżmi odprawił Mszę św. Homilię wygłosił po francusku i angielsku, zaczynając ją i kończąc po kreolsku. Mówił o roli świeckich w Kościele. Zaapelował do wiernych, by dawali świadectwo życia prawdziwie chrześcijańskiego w rodzinie i społeczeństwie, kładąc nacisk na miłość i uczciwość. Kościół i państwo zaznaczył - pełnią role wzajemnie się uzupełniające. Po Mszy św. Ojciec Święty udał się do siedziby prezydenta republiki, gdzie spotkał się też z członkami rządu.

Wieczorem Jan Paweł II opuścił Seszele i o północy, po 9 i pół godziny lotu, znalazł się znów w Wiecznym Mieście, by zaraz stanąć do zwyczajnej pracy. 3 grudnia przyjął pielgrzym na środowej audiencji generalnej. W przemówieniu podsumował etapy swej podróży apostolskiej zaznaczając, że punktem centralnym wszystkich spotkań była Eucharystia. Pielgrzymom polskim powiedział, że prawie wszędzie, a zwłaszcza w Australii, spotykał emigrantów polskich, którzy - co jest pocieszające - starają się zachować wartości wyniesione z Ojczyzny, zwłaszcza wiarę katolicką.