IV Międzynarodowy Kongres Józefologiczny

Rośnie w naszych czasach zainteresowanie św. Józefem, Oblubieńcem Najświętszej Maryi Panny; lepiej poznaje się jego godność i świętość, głębszy oddaje mu się hołd. Jan XXIII ogłosił go patronem Soboru Watykańskiego II i włączył jego imię do kanonu rzymskiego we Mszy św. Święty Józef, jak podkreślił papież, "daje przykład otwarcia się na głos Boży", a "w jego spokoju leży środek zaradczy na podniecenie współczesne".

W roku 1970, w stulecie ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła Powszechnego, odbył się w Rzymie I Międzynarodowy Kongres Józefologiczny, po którym, w odstępach mniej więcej pięcioletnich odbyły się następne kongresy międzynarodowe - ostatni w dniach 22-29 września [1985] r. w Kaliszu celem lepszego poznania św. Józefa. Studiuje się różne aspekty jego osoby i misji, więc jego wybitną świętość, naturę jego małżeństwa z Najświętszą Panną, jego rolę przy Panu Jezusie, powszechność i skuteczność jego opieki, jego przykład, zwłaszcza dla świata pracy, oraz obowiązek i pożytek nabożeństwa do tego, który stał najbliżej, również duchowo, Jezusa i Maryi.

Wszystkie te tematy ujmują kongresy w przekroju historycznym. Kongres rzymski zwrócił uwagę na znajomość i kult św. Józefa w pierwszych 15 wiekach. Kongres w Toledo w roku 1976 zajął się epoką Odrodzenia (1450-1600), w której żyła wielka krzewicielka czci św. Józefa św. Teresa z Awili (†1582). Wyznała ona w swej autobiografii: "Nie pamiętam, bym kiedykolwiek prosiła go o jaką rzecz, której by mi nie dał. Jest to zdumiewające, jak wielkie rzeczy Bóg mi uczynił za przyczyną tego chwalebnego świętego". Cześć św. Józefa w XVII wieku była tak wielka i powszechna, że poświęcono temu tematowi aż dwa kongresy: w Montrealu w 1980 r. i w Kaliszu.

Te dwa kongresy odbywały się przy wielkich sanktuariach św. Józefa. Do Oratorium św. Józefa w Montrealu, które założył bł. Andrzej Bessette (†1937) zdąża co roku z całego świata blisko trzy miliony pielgrzymów i turystów. 11 IX 1984 przybył nawet Papież Jan Paweł II, by modlić się do Patrona Kościoła: "Spójrz na potrzeby duchowe i materialne tych, którzy uciekają się do Twego wstawiennictwa, zwłaszcza rodzin i ubogich wszelkiego rodzaju: są oni pewni, że przez Ciebie wejrzy na nich po macierzyńsku Maryja i wesprze ich ręka Jezusa". Sanktuarium kaliskie jest dużo starsze i ma najstarszy obraz koronowany (w 1796 roku.) św. Józefa. Jego kult jest tu ściśle związany z kultem Świętej Rodziny.

Kongres kaliski zainaugurował 22 września kard. Henryk Gulbinowicz, arcybiskup Wrocławia. Obrady naukowe miały miejsce w kościele Miłosierdzia Bożego. Wzięło w nich udział 12 teologów polskich i 40 zagranicznych. W 44 odczytach ukazano obecność św. Józefa w Kościele w XVII wieku, sięgając do ówczesnych egzegetów, [76]teologów polskich i homiletów, do liturgii i pobożności ludowej, do różnych zakonów i bractw, do historii sztuki i poezji. Przekonano się, że i Polacy czcili wielce św. Józefa w wieku "potopu" i Wiednia.

Bogata była część, kultowa kongresu. Codziennie we wszystkich kościołach kaliskich odbywały się nabożeństwa dla poszczególnych stanów czy zawodów: 23 IX dla rzemieślników, 24 IX dla kleryków, 25 IX dla zakonnic, 26 IX dla rodzin, 27 IX dla chorych, 28 IX dla młodzieży. Najtłoczniej było w kolegiacie Wniebowzięcia NMP, gdzie znajduje się się cudowny obraz św. Józefa. Każdego dnia dawano koncerty. Wieczorem koncelebrowali Mszę św. uczestnicy kongresu, a biskupi czy goście zagraniczni wygłaszali homilie. O. R. Gauthier, słynny józefolog z Montrealu, przedstawił teologię obrazu kaliskiego i płynące z niej wnioski. O. F. Sola z Hiszpanii podkreślił, że podobnie jak św. Józef jest totus Tuus dla Maryi, a Ona cała oddana Bogu, tak i my mamy się Im całkowicie oddać. O. T. Stramare z Rzymu mówił pięknie, jak przez Jezusa "trójca ziemska" Świętej Rodziny odzwierciedla Trójcę Boga.

Punktem kulminacyjnym kongresu w Kaliszu była rekoronacja obrazu Świętej Rodziny w niedzielę 29 września. Poprzednie korony zerwała świętokradzka dłoń w roku 1983. Koronacji w imieniu Ojca Świętego dokonali kard. Józef Glemp, prymas Polski, kard. Franciszek Macharski, arcybiskup krakowski, i bp Jan Zaręba, ordynariusz włocławski, gospodarz miejsca kongresu. Cały plac przed kolegiatą wypełniła 30-tysięczna rzesza wiernych. W homilii Prymas Polski wspomniał o cudow[n]ym uwolnieniu więźniów Dachau w kwietniu 1945 r., w ostatnim dniu nowenny do św. Józefa, jaką odprawiali kapłani więźniowie. A byli już skazani na zagładę. Nazwał Kalisz polskim Nazaretem i rzucił apel: "Świat potrzebuje więcej Nazaretów, potrzebuje więcej świętych rodzin!".

W piśmie pozwalającym na powtórną koronację obrazu kaliskiego Papież wyraził nadzieję, że w ten sposób "lud wierny otrzyma zachętę, by z tym większą pobożnością czcił Świętą Rodzinę i czerpał stąd duchowe owoce".

Uczestnikom Kongresu józefologicznego i uroczystości kaliskich dotąd towarzyszy w sercu refren pieśni ku czci św. Józefa, śpiewanej przy odsłonięciu i zasłonięciu cudownego obrazu:

Prowadź za rękę przez życie szare,
Na straży ognisk domowych stój,
Umacniaj miłość, nadzieję, wiarę
I łask nam uproś obfity zdrój.

Grafika tytułowa

[Rys. s. 75: Logo Kongresu Józefologicznego 1985 r.]

Grafika do art. IV Międzynarodowy Kongres...

[Fot. s. 76] Episkopat Polski w czasie koronacji obrazu Świętej Rodziny w Kaliszu.